06:11 / 17-დეკემბერი-2017 / თბილისი, საქართველო

საპროკურორო საბჭო

დამოუკიდებელი კოლეგიური ორგანო საპროკურორო საბჭო შექმნილია პროკურატურის დამოუკიდებლობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად, მისი ფუნქციების ეფექტიანად შესრულების ხელშესაწყობად. საპროკურორო საბჭო მთავარი პროკურორის შერჩევასა და გათავისუფლებაში იღებს მონაწილეობას.

საპროკურორო საბჭო 15 წევრისაგან შედგება. საბჭოს წევრთა უმრავლესობას პროკურორები და პროკურატურის გამომძიებლები წარმოადგენენ. საბჭოში, ასევე, შედიან საქართველოს პარლამენტის წევრები, მოსამართლეები და არასამთავრობო ორგანიზაციების/აკადემიური წრეების წარმომადგენლები. საპროკურორო საბჭოს იუსტიციის მინისტრი ხელმძღვანელობს.

საპროკურორო საბჭოს წევრი არ შეიძლება იყოს მთავარი პროკურორი, მთავარი პროკურორის პირველი მოადგილე, მთავარი პროკურორის მოადგილე, მთავარი პროკურატურის დეპარტამენტის უფროსი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურორი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურორი, ქ. თბილისის პროკურორი ან საოლქო პროკურორი.

საპროკურორო საბჭოს ძირითადი უფლებამოსილებებია: მთავარი პროკურორის კანდიდატურის დამტკიცება; საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დანიშვნა; საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნის დამტკიცება, თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მთავარმა პროკურორმა დანაშაული ჩაიდინა, და საქართველოს პარლამენტისათვის მთავარი პროკურორის თანამდებობიდან ვადამდე გათავისუფლების შესახებ წარდგინებით მიმართვა; მთავარი პროკურორისა და მისი მოადგილეების მიმართ დისციპლინური სამართალწარმოების განხორციელება; პროკურატურის ორგანოთა საქმიანობის შესახებ მთავარი პროკურორის/მთავარი პროკურორის მოადგილის ანგარიშის მოსმენა; მთავარი პროკურორისათვის რეკომენდაციების წარდგენა სისხლის სამართლის პოლიტიკის შესახებ, აგრეთვე, პროკურატურის საქმიანობასთან დაკავშირებულ ისეთ სამართლებრივ საკითხებზე, რომლებიც მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, და კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ფუნქციების განხორციელება.

მთავარი პროკურორის გათავისუფლების წესი

მთავარი პროკურორის თანამდებობიდან ვადაზე ადრე გათავისუფლების საფუძველია საკმარისი საფუძვლის არსებობა ვარაუდისათვის, რომ მთავარმა პროკურორმა დანაშაული ჩაიდინა. ასეთ შემთხვევაში საპროკურორო საბჭო ნიშნავს საგანგებო (ad hoc) პროკურორს, რომელიც ამზადებს და საპროკურორო საბჭოს წარუდგენს დასკვნას. საგანგებო პროკურორის დანიშვნის მიზანშეწონილობის საკითხი საპროკურორო საბჭომ შეიძლება განიხილოს: ა) პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის არანაკლებ 1/3-ის მიმართვის საფუძველზე ან ბ) საპროკურორო საბჭოს ერთი ან მეტი წევრის ინიციატივით. საგანგებო (ad hoc) პროკურორის კანდიდატურის დასახელების უფლება აქვს საბჭოს ნებისმიერ წევრს. საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დანიშვნის თაობაზე გადაწყვეტილება მიიღება საპროკურორო საბჭოს წევრთა სრული შემადგენლობის უმრავლესობით. საპროკურორო საბჭოს უარი საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დანიშვნაზე დასაბუთებული უნდა იყოს.

ინფორმაცია მთავარი პროკურორის მიერ დანაშაულის შესაძლო ჩადენის შესახებ უნდა იყოს სარწმუნო და დამაჯერებელი. საპროკურორო საბჭო საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დანიშვნის საკითხის გადაწყვეტამდე სხდომაზე იწვევს და ახსნა-განმარტებას ჩამოართმევს ინფორმაციის ავტორს, აგრეთვე, ნებისმიერ პირს, რომელსაც სავარაუდო დანაშაულის შესახებ ცნობების დადასტურება ან უარყოფა შეუძლია. საპროკურორო საბჭო უფლებამოსილია, აღნიშნულ პირთაგან მოითხოვოს მათი პოზიციის დამადასტურებელი ცნობების წარმოდგენა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. გარდა ამისა, საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დანიშვნამდე, ასევე, საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნის დამტკიცებამდე, საპროკურორო საბჭო ისმენს მთავარი პროკურორის ახსნა-განმარტებას. მთავარი პროკურორი უფლებამოსილია, საპროკურორო საბჭოს წარუდგინოს თავისი პოზიციის დამადასტურებელი ინფორმაცია, აგრეთვე, ისარგებლოს დაცვისა და საკითხის განხილვაში წარმომადგენლის უფლებით.

საგანგებო (ad hoc) პროკურორი დასკვნას ამზადებს და საპროკურორო საბჭოს წარუდგენს მისი დანიშვნიდან 2 თვის ვადაში, რომელიც შეიძლება საგანგებო პროკურორის შუამდგომლობით და საპროკურორო საბჭოს წევრთა უმრავლესობის თანხმობით გაგრძელდეს არაუმეტეს 2 თვით.

მთავარი პროკურორის მიმართ შეიძლება ისეთი საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება, რომელიც, „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის“ თანახმად, სასამართლოს განჩინებით ტარდება. ასეთ შემთხვევაში საგანგებო (ad hoc) პროკურორი შუამდგომლობით მიმართავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის პალატას, რომელიც „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით“ დადგენილი წესით განიხილავს შუამდგომლობას და მიიღებს განჩინებას შუამდგომლობის დაკმაყოფილების ან დაკმაყოფილებაზე უარის შესახებ.

საგანგებო (ad hoc) პროკურორი ვალდებულია, მის მიერ შედგენილი დასკვნა და მასზე დართული მასალების ასლები საპროკურორო საბჭოსთვის წარდგენამდე არანაკლებ 10 დღით ადრე გადასცეს მთავარ პროკურორს, რომელიც უფლებამოსილია, საპროკურორო საბჭოს  წარუდგინოს ახსნა-განმარტება და თავისი პოზიციის დამადასტურებელი ინფორმაცია. საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნა საჯარო დოკუმენტია და მესამე პირის პერსონალური მონაცემების გაუმჟღავნებლად საპროკურორო საბჭოს ვებგვერდზე ქვეყნდება.

თუ, საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნის თანახმად, არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მთავარმა პროკურორმა დანაშაული ჩაიდინა, საპროკურორო საბჭო წევრთა სრული შემადგენლობის 2/3-ით ამტკიცებს საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნას, რის შემდეგაც მიმართავს საქართველოს პარლამენტს მთავარი პროკურორის თანამდებობიდან ვადამდე გათავისუფლების თაობაზე. მიმართვას უნდა ერთვოდეს დასკვნა და სხვა აუცილებელი მასალები. თუ საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნაში არ არის დადასტურებული დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მთავარმა პროკურორმა დანაშაული ჩაიდინა, საპროკურორო საბჭოს მაინც შეუძლია, სრული შემადგენლობის 2/3-ის უმრავლესობით უარყოს საგანგებო (ad hoc) პროკურორის ასეთი დასკვნა. მსგავს შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მთავარმა პროკურორმა დანაშაული ჩაიდინა და საპროკურორო საბჭო მიმართავს საქართველოს პარლამენტს მთავარი პროკურორის თანამდებობიდან ვადამდე გათავისუფლების თაობაზე.

საპროკურორო საბჭოს მიერ  საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნის დამტკიცებისთანავე ან, თუ საპროკურორო საბჭო მიიჩნევს, რომ სახეზეა მთავარი პროკურორის მიერ დანაშაულის ჩადენის დასაბუთებული ვარაუდი და წევრთა სრული შემადგენლობის 2/3-ის უმრავლესობით უარყოფს საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნას, მთავარ პროკურორს უჩერდება უფლებამოსილება საქართველოს პარლამენტის მიერ მისი თანამდებობიდან ვადამდე გათავისუფლების ან თანამდებობაზე დარჩენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე. 

საქართველოს პარლამენტი განიხილავს და კენჭს უყრის საპროკურორო საბჭოს წარდგინებას მთავარი პროკურორის თანამდებობიდან ვადამდე გათავისუფლების შესახებ. გადაწყვეტილება მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის უმრავლესობა.

ამასთან, ზემოთ განხილულ შემთხვევებში, თუ: ა) საგანგებო (ad hoc) პროკურორის დასკვნაში არ არის დადასტურებული დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მთავარმა პროკურორმა დანაშაული ჩაიდინა და საპროკურორო საბჭო არ უარყოფს საგანგებო (ad hoc) პროკურორის ასეთ დასკვნას და არ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმის წარმოების გაგრძელების თაობაზე; ბ) საპროკურორო საბჭო უარს განაცხადებს დასკვნის დამტკიცებაზე ან გ) თუ პარლამენტი არ მიიღებს გადაწყვეტილებას მთავარი პროკურორის თანამდებობიდან ვადამდე გათავისუფლების შესახებ, საკითხი საპროკურორო საბჭოს/პარლამენტის დღის წესრიგიდან მოხსნილად ჩაითვლება.